116. czerwona kapusta słodko - kwaśna

składniki:
średniej wielkości kapusta czerwona
2 łyżki oleju
1 cebula
2 jabłka
4 łyżki czerwonego wina lub octu owocowego (dałam jabłkowy)
2 łyżki cukru
garść rodzynek
woda

rozgrzać olej. wrzucić drobno pokrojoną cebulę i podsmażyć do lekkiego zarumienienia. obrane jabłka pokroić na cienkie plasterki, dodać do cebuli, smażyć 2-3 minuty. kapustę poszatkować, wrzucić do rondla. dodać pozostałe składniki, wlać szklankę wody. dusić co jakiś czas mieszając. po około 30 minutach, gdy woda odparuje kapusta jest gotowa. niesamowity smak!

moja propozycja:

110. cymes*

składniki:
60 dag marchwi
6 suszonych śliwek pokrojonych w kostkę.
10 dag cukru brązowego

4 łyżki miodu
1/2 łyżeczki cynamonu

marchew obrać, umyć, pokroić w plasterki i gotować w wodzie z cukrem. kiedy będzie miękka włożyć do niej śliwki i miód, często mieszać, by się nie przypaliło. trzymać na ogniu do czasu aż masa będzie gęsta i jednolita. podawać na ciepło
__________________________________
*Cymes - wspólna nazwa kilku potraw żydowskich, które najczęściej podaje się jako rodzaj deseru. Cymesem w środkowej i wschodniej Polsce najczęściej nazywano potrawę, która jest rodzajem słodkiego gulaszu, najczęściej zawierającego w swoim składzie podsmażaną marchewkę. Cymes ma zazwyczaj barwę pomarańczową lub czerwoną i jest zawsze słodki. Istnieją rodzaje cymesu, które są daniem głównym i zawierają mięso oraz rodzaje które zawierają tylko warzywa i owoce i są podawane jako deser. Cymes, oprócz podsmażanej marchewki może zawierać ziemniaki, pomidory, bakalie, wołowinę, kurczaka, ananasa, jabłka, suszone śliwki i ogólnie wszystko co jest koszerne, jest akurat pod ręką i dobrze komponuje się ze smażoną marchewką na słodko. W dawnej Galicji cymesem nazywano też czasem jabłko pieczone w cieście z sosem waniliowym, rodzynkami i cynamonem. W Galicji istniały też rodzaje cymesu, które przypominały pudding lub babkę wielkanocną. Cymes jedzony był jako deser lub danie główne w czasie większości świąt żydowskich, ale tylko tych o charakterze radosnym (Pascha, Rosz ha-Szana). Danie to było szczególnie charakterystyczne dla Rosz ha-Szana, gdyż wierzono, że czym słodszy cymes zostanie wtedy podany tym "słodszy" będzie kolejny rok. Słowo to jako jidyszyzm przeszło do języka polskiego jako określenie na coś bardzo smacznego. W ramach języka jidysz słowo cymes mogło też oznaczać, coś przyjemnego, co wymaga dużego zamieszania lub nakładu pracy./wikipedia/

109. lokszn kugel (pudding z makaronu)

składniki:
225 g drobnego makaronu jajecznego (lub grubszego, jak kto woli)
75 g margaryny lub masła
50 g cukru (dałam brązowy)
3 jajka
100 ml soku pomarańczowego
175 g rodzynek sułtańskich lub zwykłych (nie dałam bo nie lubię)
100 g siekanych migdałów
100g kandyzowanej skórki pomarańczowej (nie dałam bo nie miałam)
1/2 łyżeczki mielonego imbiru
1 łyżeczka cynamonu

nagrzej piekarnik do 200 stopni. natłuśc formę do pieczenia wielkości 20x25 cm. ugotuj makaron zgodnie z instrukcja na opakowaniu, odcedź i wrzuć do formy. utrzyj masło z cukrem na puszystą masę. stopniowo dodawaj do niej jedno po drugim żółtka, następnie sok z pomarańczy, rodzynki, migdały, skórkę i przyprawy - stale mieszając. ubij białka na sztywną pianę i połącz z masą, delikatnie mieszając metalową łyżką. połącz ostrożnie mieszaninę z makaronem, równo ułóż w formie i piecz 30 min, aż masa się zetnie. na wierzchu powinny być kuszące wysepki przyrumienionego makaronu. podawaj na gorąco lub w temperaturze pokojowej

przepis z książki kuchnia żydowska. przepisy i opowieści z całego świata. clarissy hyman

103. bumywelos. racuszki macowe z Salonik

składniki:
1 paczka macy
4 jajka
sól
olej do smażenia
miód/syrop klonowy do polania

macę połamać na średnie kawałki, zalać wodą, namoczyć chwilę, odcisnąć. z masy smażyć placki. polewać miodem lub syropem.
__________________________________
oryginalny przepis w książce kuchnia żydowska. przepisy i opowieści z całego świata. clarissy hyman

83. chała

składniki:
3 szklanki mąki orkiszowej typ 630
2 jajka
50 g drożdży
5 łyżek miodu
100 g masła
100ml mleka sojowego
150 ml ciepłej wody

drożdże pokruszyć, dodać łyżkę miodu, odrobinę ciepłej wody, zostawić w cieple. masło rozpuścić. gdy pojawią się bulki zwane pęcherzykami powietrza dodać wodę, mleko, masło, mąkę, miód i żółtka. zagniatać. po ok 5 minutach wyrabiania (ja zagniatam ręcznie) dodać pianę z białek. wymieszać. ponieważ ciasto zrobiło się po tym zabiegu luźne należy dodać jeszcze tyle mąki by nie kleiło się do rąk. odstawić w cieple i ciszy na min 60 minut. zapleść warkocz i piec ok 1 h w 200 stopniach. wstawić też żaroodporne naczynie z wodą.

71. kulki z macy (na Pesach)*

składniki:
paczka macy
2 łyżki oleju z winogron
pół szklanki wywaru z warzyw
2 jajka

macę drobno połamać. można zmielić ale mi się nie chciało. zalać wywarem odstawić do napęcznienia. dodać żółtka i olej, wymieszać. białka ubić na sztywno wymieszać z masą. odstawić na ok godzinę. mokrymi rękoma formować kulki wielkości orzecha włoskiego. wrzucać na wrzątek, gotować ok 20 minut pod przykryciem. w czasie gotowania zwiększają rozmiar. z jednej paczki wychodzi ok 20 sztuk.
__________
*Pesach właśnie trwa :)

68. hamantaszen*

składniki:
1,5 szklanki mąki orkiszowej typ 630
0,5 łyżeczki proszku do pieczenia
0,5 kostki masła
garść płatków żytnich (przez pomyłkę dałam owsiane)
2 jajka (jajko i białko do ciasta, żółtko roztrzepane z łyżką wody do smarowania ciastek)
3 łyżki miodu
0,5 torebki cukru waniliowego
w oryginalnym przepisie użyto też:
2/3 małego pojemnika kefiru
łyżka olejku pomarańczowego
1 łyżka świeżej skórki z pomarańczy

składniki nadzienia
szklanka maku
szklanka cukru (ja dałam pół szklanki)
pół szklanki mąki (dałam orkiszową typ 630)
1/4 kostki stopionej margaryny
2 jajka
pół paczki płatków migdałowych

Przygotowanie nadzienia:

Mak zalewamy dużą ilością wrzącej wody i pozostawiamy do namoczenia na noc. Następnego dnia odcedzamy, dwukrotnie mielimy, dodajemy pozostałe składniki i dokładnie mieszamy. W dużej misce proszek do pieczenia łączymy z mąką a następnie dodajemy płatki żytnie, potem dodajemy margarynę, siekamy a następnie dokładnie rozcieramy. Robimy dołek, wbijamy jajka, wlewamy kefir, dodajemy cukier/miód, cukier waniliowy, zapach pomarańczowy, skórki, i zagniatamy ciasto. Wstawiamy do lodówki na kilka-kilkanaście minut do schłodzenia. Składniki nadzienia mieszamy ze sobą. Ciasto wałkujemy dość cienko, wycinamy szklanką koła, na środku takiego koła kładziemy około pół do całej płaskiej łyżeczki nadzienia i boki ciasta sklejamy wzdłuż trzech cięciw, pozostawiając na środku niewielką dziurkę, przez którą widać nadzienie. Ciastka układamy na blasze posmarowanej tłuszczem i posypanej bułką tartą (można układać dość blisko siebie). Roztrzepujemy żółtko jajka z odrobiną wody, smarujemy nim każde ciasteczko z wierzchu. Pieczemy w temp 180stopni przez około 20min, aż się zarumienią na brązowo.

_________________

*Hamantaszen to nazwa w języku jidisz i w zasadzie znaczy nie uszy lecz kieszenie Hamana, nie wiadomo dlaczego akurat taka nazwa jidisz przylgnęła do ciasteczek, gdyż tradycyjnie ciastka te uważane są za uszy- jak to określa hebrajska nazwa ciasteczek: oznej Haman, a nie kieszenie Hamana. Oznej Haman to kultowy wypiek na święto Purim jest także jednym ze składników paczek żywnościowych, które tradycyjnie od czasów starożytnych (zon. ks. estery 9:19) Żydzi przesyłają sobie nawzajem w święto Purim (miszloach manot).

oryginalny przepis TU

58.odświętna chała żydowska, dookoła*

składniki:
ok pół kilo mąki (białej orkiszowej)
2,5 dag świeżych drożdży
szklanka fruktozy (może być cukier)
pół litra mleka - dałam sojowe
2 jajka
100 g masła
pół łyżeczki soli

drożdże rozpuścić w mleku, dodać łyżeczkę fruktozy i 2 łyżeczki mąki, wymieszać, odstawić w ciepłe miejsce do wyrośnięcia. resztę fruktozy starannie utrzeć żółtkami, a następnie połączyć z rozczynem drożdżowym. dodać mąkę, sól i wrobić ciasto. masło roztopić, dodać do ciasta, dalej wyrabiać. jeśli ciasto się klei, należy dodać jeszcze mąkę. odstawić na pół godziny by wyrosło. zagnieść, podzielić na trzy części. z każdej uformować wałek, zapleść w warkocz. kolejny raz odstawić do wyrośnięcia a kiedy podwoi swoją wielkość piec ok godzinę w 200 stopniach. przed wstawieniem do piekarnika posmarować białkiem.

przepis z książki: kuchnie świata. kuchnia żydowska. zebrała marta orłowska
_________________________
* przepis w książce jest z kilograma mąki. mi z połowy wyszły dwie chały. ponieważ nawet jedna nie mieściła się na blaszce skleiłam ją w wieniec
dodatkowo posypałam kruszonką.

46. cynamonowe ślimaki

składniki:
ciasto
400g mąki orkiszowej białej
1 łyżeczka soli
3 łyżki fruktozy/może być cukier
1 łyżeczka suszonych drożdży
3 łyżki oleju z pestek winogron
1 jajko
125 ml ciepłego mleka/dałam sojowe
125 ml ciepłej wody

farsz
3 łyżki roztopionego masła
3 łyżki brązowego cukru
1 łyżka cynamonu

do miski wsypać mąkę, sól, cukier i drożdże. wymieszać z tłuszczem i zrobić wgłębienie. w oddzielnej misce rozmieszać jajko z wodą i mlekiem i dodać do mąki. mieszać a następnie zagniatać ok 5 minut w razie potrzeby dodając mąkę. nasmarować miskę olejem, uformowane w kulę ciasto również, włożyć do miski, przykryć, odstawić na ok 2 godziny.
ciasto rozwałkować na grubość ok 5mm (wyszedł mi placek o wymiarach 25x60 cm). posmarować roztopionym masłem. wysypać wymieszanym wcześniej z cukrem cynamonem. dokładnie zwijać w rulonik i kroić na ok. centymetrowe kawałki - świetnie sprawdza się tu nożyk do pizzy. przekładać ślimaczki do papierowych foremek na muffiny, zostawić do wyrośnięcia na ok 30 minut.
piec rozgrzać na 200 stopni, piec ok. kwadrans.
_______________
oryginalny przepis zawiera rodzynki i mieści się w książce elizabeth wolf - cohen kuchnia żydowska

33. sufganiyot*

składniki:
1 łyżka suszonych drożdży (7 g paczka)
500 g mąki orkiszowej drobnej
1/2 łyżeczki soli
4 łyżki brązowego cukru
300 ml ciepłego mleka (dałam sojowe)
4 żółtka
3 łyżki oleju z pestek winogron
dżem, dałam z czarnej porzeczki
do smażenia olej z pestek winogron

ze wszystkich składników poza dżemem zagnieść ciasto. odstawić na 2 h. zagnieć ponownie, w razie potrzeby dodać mąki. formować kulki wielkości jajka, nadziewać dżemem. zostawić do wrośnięcia na ok 20 minut. na głębokiej patelni rozgrzać tłuszcz, smażyć każdy pączek ok 3 minuty. odsączyć.
wg przepisu oryginalnego pączki napełniane są dżemem po usmażeniu i odtaczane w cukrze
przepis z książki kuchnia żydowska elizabeth wolf - cohen
__________________
* pączki

28. chanukowe racuchy z jabłkami

50 g świeżych drożdży
450 g mąki orkiszowej drobnej
4 łyżki ciemnego cukru
600 ml letniej wody
2 jajka
4 łyżki płatków migdałów
4 duże jabłka


pokruszone drożdże, łyżkę cukru i odrobinę wody przeznaczamy na zaczyn. gdy pojawi się pianka na drożdżach dodajemy pozostałe składniki (oprócz jabłek) i starannie mieszamy. ciasto powinno mieć konsystencje gęstej śmietany. odstawiamy na ok 30 min. jabłka obrać, pokroić na cienkie plasterki. dodać do ciasta, wymieszać, odstawić na kwadrans. smażyć na złoto, odsączać na papierze

20. kubaneh*

składniki:
jedna paczka suszonych drozdzy
100 ml letniej wody
80 g cukru
300 ml wrzątku
60g miękkiego masła
500 g mąki orkiszowej drobnej
1 czubata lyzeczka imbiru
olej do posmarowania
łyzeczka soli

z drożdży, letniej wody, 1 łyżeczki cukru i odrobiny mąki zrobić zaczyn. odstawić na 5 - 7 minut, aż zacznie pęcznieć. w drugiej misce połączyć cukier, mąkę, imbir, sól, masło i wrzącą wodę. zagniatać aż wszystkie składniki się dokładnie połączą. dodać drożdże i zagniatać aż powstanie miękkie ciasto, w razie konieczności dodać mąki. wyrabiać ok kwadrans.
z ciasta zrobić kulę, wysmarować olejem, włożyć do miski, przykryć i zostawić na ok 2 godziny. zagnieść ponownie. podzielić na 6 części z których zrobić kule. przełożyć do formy (takiej z kominem). piec ok 1,5 godziny w 160 stopniach.

___________________________
*kubeneh - śniadaniowy chleb szabatowy.

chleb upiekłam opierając się na przepisie elizabeth wolf - cohen z książki kuchnia żydowska ale dosyć mocno go zmodyfikowałam.

17.ciasto miodowe - lekach*

składniki:

280 g mąki pszennej z pełnego przemiału

2 łyzeczki proszku do pieczenia

1/2 łyzeczki sody

1/4 lyzeczki soli

1 duza lyzka przyprawy do piernika**

2 jaja

100 cukru

125 g roztopionego masła

125 g miodu

2 lyzki rumu

125 ml mocnej czarnej kawy

mąkę wymieszać z sodą, solą, proszkiem i przyprawą. jajka i cukier ubijać do uzyskania kremowej konsystencji. stopniowo dodawać olej, miód, rum i kawę. gdy masa będzie gładka dodać mąkę. ciasto jest rzadkie i tak ma być :) piec ok godzinę w 180 stopniach. po włozeniu patyczka mają na nim zostać okruchy. ciasto najlepiej smakuje 2-3 dni po upieczeniu.

______________________

*lekach- żydowskie ciasto podawane na Rosz- Haszana. wprawdzie zaraz Chanuka ale spokojnie, można piec i jeść.

** w oryginale zamiast przyprawy piernikowej jest: 1 lyzeczka mielonego cynamonu i 1/4 łyzeczki mielonych goździków. sa tez orzechy włoskie 55 g, rodzynki 55 g i imbir w syropie - ale owych składników nie miałam w domu.

oryinalny przepis pochodzi z ksiązki kuchnia żydowska elizabeth wolf-cohen

6.humus

składniki:

szklanka ugotowanej cieciorki

2 ząbki czosnku

2 łyżki oliwy z oliwek

2 łyzki tahini*

sok z cytryny**

wszystko zmiksować do konsystencji smarowidła.

______________________________________

* tahini - maso sezamowe

**- nie daje bo mi mnie smakuje z sokiem

5. żydowski ryż, nieortodoksyjny

składniki:

2 szklanki mąki orkiszowej z pełnego przemiłu

100 g kaszy manny

2 jajka

ciut wody*

mąkę wymieszać z kaszą. jeśli są, usunąć plamki krwi z jajek. wszystko połączyć i zagniatać twarde ciasto. następnie zrobć z ciasta zacierki. gdy przeschną włożyć do słoika, przykryć ściereczką. gotować nastęnegoo dnia w osolonej wodzie z łyżeczką masła. podawać do bulionów lub jak kto chce.

* ja dodaję troszkę wody bo nigdy nie udało mi się bez niej.